За тэгэхээр ЭНЭ бичлэгний үргэлжлэл явж байгаа хэрэг шүү. Энэ арга хэмжээ өөрөө скаутын арга хэмжээ болохоор би бас энэ бичлэгээрээ дамжуулаад хүүхэд залуучуудыг нийгмийн "чанартай" иргэн болоход туслахад чиглэсэн бүрэн хөтөлбөр бүхий Дэлхий дээрх ганцхан байгууллага болох Скаутын хөдөлгөөний талаар цухас танилцуулаад явна.

Скаутын хуулийн 9-д "Скаут нь ямар ч үед сэтгэл өөдрөг байж тохиолдсон бэрхшээлийг даван туулах чадвартай байна" гэсэн байдаг юм. Энэ надад их таалагддаг. Хүн асуудал тохиолдох үед сандарч, айж, бухимдаж, бачимдах бус харин ч асуудлаас хэрхэн гарах, түүнийг даван туулах арга замыг эрэлхийлэх хэмжээнд өөрийгөө хянаж байх нь чухал байдаг.

Скаутын хуулиар бол бүүр чадвартай байх ёстой. Тиймээс ч скаутын арга хэмжээнүүдэд өөрийгөө сорих, элдэв төрлийн хүндрүүлсэн саадыг давах, байгалийн  материалуудыг ашиглан амьдрах, ямар нэг зүйлийг ганцаарчлан болон багаараа хийх хөтөлбөрүүд заавал багтсан байдаг. Үүний нэг нь SURVIVOR буюу бэрхшээлийг даван туулах аялал билээ.

Энэ нь байгаль тэр тусмаа ой модыг түшиглэн тодорхой хөтөлбөрийн дагуу салаагаараа (6-9 хүүхэд) оролцох сургалт, аялал, дадлага, адал явдал хосолсон үйл ажиллагаа юм. Шинийг мэдэх, мэдсэнээ болон мэддэгээ бататгах, багаар ажиллах чадварыг хөгжүүлэх, бэрхийг туулахын хажуугаар хөгжин баясаж явган аялал хийдгээрээ энэхүү үйл ажиллагаа скаут болгоны хүсэл тэмүүллийг татдаг.

За ингээд АНДБ-ийн 26-р Жемборийн Survivor хөтөлбөрөөр хамтдаа аялацгаая.

Магадгүй та хэзээ нэгэн цагт халуун орны ширэнгэнд төөрвөл (манай оронд ч бас ширэнгэн ой бий дээ) энэ аялалаас сурч мэдсэн зүйл чинь тус болж болох юм шүү.

Салаа болгонд нэг луужин өгөхөөс гадна нэг үсэг, нэг өнгө, нэг тооноос бүрдсэн код өгдөг. Та замд тааралдсан дээрхтэй адил жижиг самбарнуудыг байнга ажиглан өнгө, тоо, үсэг чинь таарч байгаа бол тухайн самбар дээр заасан градусын дагуу аялах ёстой. Дараагийн ийм самбар хүртэл ямар ч саад бэрхшээл тулгарч болох юм шүү. Дээрх самбарт Улааны В1 гэсэн багийнхныг 250 градуст аял гэсэн байна.

Эхний хичээлээр байгаль дээр гарын доорхи материалыг (олс, мод, чулуу г.м) ашиглан хэрхэн ан хийж болох аргуудыг зааж байна. Барьж байгаа тор шиг юм нь нэг төрлийн урих юм билээ.

Түүнээс гадна модоор чавхдуулах, нүхэнд унагах, олсоор хүзүүгээр нь юмуу хөлөөр нь оосорлох, оньстой харвах төхөөрөмж хийх гэх мэт олон зүйлсийг заадаг. Яг л Рэмбо дээр Ветьнамчууд янз бүрийн оньсон зэвсэгүүд хэрэглэдэг шиг. 

Энэ бол жишээ нь хоёр том хулсыг нийлүүлж баглаад, үзүүрийг нь ир оруулан цавчсан байгаа байдал. Үүгээр зааныг ч алж болно гэж байгаа. Өндрөөс гулсуулах маягаар ашиглана шүү дээ.

Тэр дээрээс бууж байгаа ногоон даавуу бол торыг орлож байгаа юм. Ингэж жижиг амьтдыг барьж болох юм гэсэн. Хүүхдүүд хачин анхааралтай сонсож байсан. Гэр орондоо очоод эмээ өвөөгөө дэгээдэх вий гэж инээд хүрч л байлаа. Ха ха. Бид багадаа төмпөнгийн дор будаа тавьж байгаад тагтаа, болжмор барьдаг байсан санаанд орж байдаг шүү.

Энэ бол харин их хөгжилтэй байсан. Энэ шалбааганд 100 гаруй загас байгаа юм. Нөхөд тэр торх шиг тороор газар хатгаад голд нь загас байвал барьж авах юм шүү дээ. Ийм тор ашиглах нь гараараа загас барьж чадахуйц хурдтай бус хүмүүст их сайхан санаа шиг санагдсан.

За энэ бол харин аялаж яваа байдал. Та ойд яваа тохиолдолд хүн амьтнаас ичээд ганцаараа сэм үлдэн бие засах гэж оролдох хэрэггүй. ХАрин тэрний оронд бусаддаа хэлээд хүлээлгэж байгаад бие засаарай. Ойд хүн төөрөхөд хамгийн амархан байдаг. Тиймээс байнга цуваагаараа явах бөгөөд салаан ахлагч урдаа, салаан ахлагчийн туслах хойноо явдаг юм.

Энэ бас л нэг хичээл. Энэ хичээлээр ойд байдаг хортой жимснүүдийг таниулдаг. Харин энд таниулаагүйгээс бусдыг нь идэж болно гэж наргиж байсан. Манайд ч гэсэн чонын элэг ч билүү хортой жимс байдаг. Хүн алахгүй ч заавал гэдэс гүйлгэх гэх мэт сөрөг нөлөөтэй. Түүнээс гадна хортой мөөг гэж бас байна. Тэр хажууд нь өлгөөтэй байгаа ногоон жимс шиг юм нь хаа сайгүй харагдаж байсан.

Бусдын тавьсан өгөөшинд орохгүйн тулд аль болох юманд хүрэхгүй байх нь чухал. Зарим саадыг энэ мэт ганцаараа туулж болох боловч....

Ихэнхи саадыг заавал хамт олныхоо хүчээр даван туулахаар хийсэн байгаа нь хүүхдэд багаас нь багаар ажиллахын үнэ цэнийг ойлгуулдаг сайн талтай. Энэ хугархай модны доор нүх байгаа тул хүүхдүүд бас л сандарч байгаа харагдсан.

Сэтгэгдэл төрүүлэхүйц орчныг үүсгэхийн тулд иймэрхүү.... (үүнийг бас ямар нэг зүг чиг болон даалгавар заасан индиан захидалд ч ашиладаг)

Бас иймэрхүү зүйлсийг замд байрлуулсан байхаас гадна... (мэдээж араатан амьтдаас болон элдэв хортой мөлхөгч болон шавьжнаас болгоомжилж явах хэрэгтэй)

Ийм мэтийн гарч явахгүйгээр жишээ болгон харах. Том байвал гарч болдог л доо. Энүүгээр гарах их эвгүй тэнцвэрийн төв өөрчлөгдвөл хөмрөөх гээд байгаа ч юм шиг. Тэгэхдээ аюул багатай.

Иймэрхүү гарч явдаг юмнууд ч бас байх. Хоёр олсыг ашиглан саадыг давах хэцүү мэт харагдаж байгаа боловч та дээд талын олсруу цээжнийхээ хүндийн төвийг чиглүүлж чадвал ямар ч асуудалгүй юм.

Мэдээж Морзын үсгийг мэдэж байх нь скаут бүрийн үүрэг шахам. Хаа байсан элэрсэн баларсан эд боловчиг туг, шүгэл, гар чийдэн, мод тогших гэх мэтээр янз бүрийн аргаар дохио дамжуулж болдог сайн талтай. Харин энд СОС-ийг өөрөөр тэмдгэлсэн байгаа харагдана. Олон улсад уг нь ... - - - ... гэж л тэмдгэлдэг юм даа. Та нар ядаж энийг цээжлээрэй. Хэзээ нэгэн цагт хэрэг болох ч юм уу?

Энэ хүү малгайдаа өвс хатган өнгөлөн далдлалт хийсэн байна. Ингэж өнгөлөн далдалчихсан хүн чинь...

Ийм юмаар ч ан хийж чадах байх шүү. Хэ хэ. Чавхаар нэг ийм хөөрхөн үйл ажиллагаа хийцэн байсан. Хүн бүрд 3 чулуу өгч байсан. Тэгээд оносон хүнд бас нэг тэмдэг өгнө шүү дээ.

Энэ бол таны өөрийгөө бороо, салхинаас хамгаалан амрах оромж шүү дээ. Тэнд бол том том навч нь бараг рэгийн бүрээс л гэсэн үг. Энийг бас нэг салааны хүүхдүүд хийсэн байсан.

Харин энэ бол үзүүлэн байдлаар харуулсан байгаа байдал.

Энэ ч мөн адил. Овоо бөх царайтай юм харагдаж байх.

Энэ харин манай хүүхдүүдийн хийсэн байдал. Яахвээ бас нэг юм цагтаа багтаагаад босгож л орхисон доо. Би ч яанаа баахан ондоо хэлтэй нөхөд амжих болов уу гэсэн чинь гайгүй шүү.

Би хулсны тухай тусгай бичлэг оруулна гэснээ больсоон. Энд нэг мөр биччихэе. Хулсаар зөвхөн савх болон ташуур хийдэггүй юм байна. Энэ мод чинь өөрөө бүхэл бүтэн баялаг юм байна шүү. Хамгийн хурдан ургана, халуун л газар бол газар байхгүй байсан ч дан усанд ургаж л байна. Барилгын материал, хашаа, бөмбөр, таваг, бариул, зодооны хэрэгсэл, аяга, хавчуурга, юу эс болох билээ дээ. Жишээлбэл энэ дээд талд хулсны дотор талын хэсгүүдийг нь хуулж авсаар байгаад хамгийн хатуу гадна хэсгийг үлдээгээд ХУТГА хийсэн байна. Ямар ч байсан хоол идүүлчих царайтай юм билээ шүү.

За энэ нөхөр ширэнгэнд хулсыг хэрхэн ашиглаж болох талаар хичээл зааж байгаа юм. Энэ хичээлийн дагуу манай хүүхдүүд доорхи үйлдлүүдийг хийсэн.

Эхлээд хулсаа голд нь нэг бүтэн үе үлдээгээд хоёр үений гадуур тайрч авна. Ингэснээр голдоо хөндий зайтай хоёр талдаа байгалаасаа сайн тагтай хөндий сав бэлэн болно.

Тайрсан хулсны бүтэн үений голд эвтэйхээн жижигхэн цонх гаргана. Энийгээ онгойлгомогц хулс өөрөө хажуудаа амтай сав болно. Яг л боошигны бөөрийг цоолоод ус хийдэг шиг.

Тэгээд хулсны хөндийрүү цагаан будаа хийлээ.

Дээрээс нь ус хийлээ.

Ингээд будаагаа агштал чанана. Будаа агшаад болтол шатдаггүй гэхээр энэ нээрээ ямар галд тэсвэртэй мод болох нь харагдаж байгаа юм. Хөнгөн, хялбархан зүсэгддэг, бат бөх гээд олон сайн чанар энэ хулс гээчид байнаа. Энэ нээрээ манайд ургадаг болоосой доо.

Эцэст нь ингээд будаа болсноор даалгавар биелэж байгаа юм. Ерөнхийдөө 4 орчим км газарыг туулах хооронд асар ихийг үзэж харж, хамтдаа даван туулж чадлаа.

Ялсан баатруудын алхаа л ийм байдаг бусуу.

Та бүхэнд ч гэсэн энэхүү аялал таалагдсан гэж найдаж байна.

Энэ жил Монголын Үндэсний 4-р Жембори болно. Мөн л ийм маягийн хөтөлбөр багтана. Хэрэв та дүүгээ, хүүхдээ магадгүй өөрөө оролцохыг хүсвэл МСХ-ны www.scout.mn хаягаар орж дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахаас гадна. 324171 утсаар холбоо бариарай.