Зиа хө Найрамдалд 24 насанд хүрэгчид 143 хүүхэд оролцсон томхон сургалтаа хийчихээд ирлээ. Ажил их байгаагаас болоод бичлэг оруулж чадахгүй байгаадаа хүлцэл хүсч байна. Тэгэхдээ Монголын ирээдүйн эзэд болсон хүүхэд, залуучуудын хөгжил, хүмүүжилд чиглэсэн миний ажил бүүр ч чухал гэдгийг та бүхэн минь ойлгоно буй за.

Миний бас нэг байнга ярьдаг сэдэв маань хүн амын чөлөөтэй амарч зугаалах, хүүхдээ машинд дайруулчих вий гэж айхгүй, хөгшидөө тух алдчих вий гэж зовохгүйгээр гэр бүлээрээ амарч байх цэцэрлэг, амралтын бүстэй болох тухайдах сэдэв билээ.

Энэ талаар гадаадад байдаг сайн туршлагуудаас гөө мөн ч олныг та бүхэнд хүргэж байсан. Тэгвэл энэ удаад дотоодод маань энэ тал дээр тодорхой дэвшилттэй ажиллаж байгаа нэгэн аймгийн жишээг зураг, хөрөгтэй нь толилуулж байна. Байнга л бид муу байна гэж гоншигнолгүй бас сайн сайхан байгаагаа ярьж, хэлж байя энэ чинь нөхөд минь.

Саяхан Дархан-Уул аймагт хийсэн сургалтын үеэр хэрэг болгон очиж камераа царцаан, гараа хөлдөөх шахан байж авсан зурагнууд дээрээ тулгуурлан танилцуулах гэж байна.

Үнэнийг хэлэхэд одоо бол Улаанбаатар хотд Шангрилагийн өмнөх талбай, Гандан, Зайсан толгой, Бурханы цэцэрлэгээс өөр гэр бүлээрээ очоод амар тайван алхалчих газар байхгүй болсныг нуугаад яахав. Ядаж байхад Хүүхэд, залуучуудын "Найрамдал" парк маань нэг том цэнхэр хашааны цаана "нойрсож" байдаг боллоо.

Иймээс УБ хотын дарга даамлууд минь ядаж л Дархан хотын удирдлагаас жишээ аваад энэ мэт зүйлсийг хийгээчээ хэмээн хүсч байна. Яг үнэнийг хэлэхэд хөрөнгө мөнгөө шийдсэн арга нь ч тэр, хурдан хугацаанд босгосон байдал нь ч тэр санаа авдаг хүнд бол санаа авахаар л байгаа юм даа.

Ингээд үл нуршин Дарханы Морин хуурын хөшөөт цогцолбор, Бурхантай толгой, тэднийг холбосон дүүжин гүүр, 12 орд бүхий цэцэрлэгт хүрээлэнг танилцуулж байна.

Дархан хотын бэлэг тэмдэг болсон Монгол улсын анхны 16 давхар байшинг дурсахгүй өнгөрч болохгүй байхаа. Нэг хэсэг лифт энээ тэргүй хэцүү байсан гэсэн. Харин одоо бол лифттэй их сайхан болсон гэсэн.

Дархан хот зундаа бол үнэхээр сайхан ногоон хот. Замынхаа дагуу модоо маш сайхан эмх цэгцтэй заасанаас гадна хот төлөвлөлт тал  дээрээ ч УБ-тай харьцуулашгүй ухаантай хандаж байгаа.

Энэ бол Дарханы "Залуучууд" театр. Одоо нэр нь солигдсон байж магадгүй л юм. Би 1998 онд анх энэ театрт "Одод бидний дунд" гэдэг шоугаа хийж байлаа. Маш сонирхолтой байж мөөн ч олон хүүхдүүд тэр шоунаас маань урлагийн гараагаа эхэлсэн дээ.

Харин энэ бол магадгүй Монголын анхны дүүжин гүүр (Тэрэлжид УБ-2 амралтын ард байдаг гүүр бас дүүжин гүүр байх. Хэрэв тэр л биш бол энэ анхдагч болох байх). Шинэ, хуучин Дарханы голд байрлах тойргийн дээгүүр Бурхантай толгой, Морин хуурын цогцолборыг холбон байрлаж байна.

Энэ бол дүүжин гүүрний баруун үзүүрт байрлах бурхантай толгой харагдаж байна.

Харин энэ шатны доор машинаа зогсоолд тавиад шатаар өгсөн Морин хуурын цогцолборлуу гардаг. Шат болон давхар бүрт байрлах амралт, зугаалгын талбайг бүрэн гэрэлтүүлсэн бөгөөд зундаа шатны хоёр талаар горхи урсаж жижиг усан оргилууд ажилладаг нь улам сайхан болгодог билээ.

Хамгийн дээд хэсэгт ийм хөөрхөн 4 унага тоглож байгаа хөшөө байдаг.

Тэднээс арай онцгойдуухан бас нэг ийм хөөрхөн унага дээш харан ямар нэгэн зүйлийг мөрөөдөж байх шиг харагддаг. Тэр юуг харж байна вэ?

Тэр алдарт морин хуурын хөшөөний агуу сайхан баримлыг буюу "Хөхөө Намжилын домог" дээр үндэслэн гаргасан энэхүү хөшөөг харж байгаа юм.

Цогцолбор дээрээс баруун тийш бурхантай толгойг иймэрхүү байдлаар авч үзлээ. Их аятайхан харагдаж байсан. Тэр доор найрамдлын Дархан хотын бэлэг тэмдэг харагдаж байна.

Харин зүүн урагшаа харахад Шинэ Дархан ингэж харагдаж байна.

Гүүрний ерөнхий байдлыг та бүхэн харж байна. Дээгүүр нь явахад савлаад ч байх шиг. Тэгэхдээ гүйлтийн зам шиг зөөлөн хаймраар бүрсэн тул халтирахгүй байсан шүү харин. Доогуур машин давхилдаад гоё л юм билээ.

Гүүрэн дээрээс урагшаа харахад нэг иймэрхүү дүр төрх харагдана. Хамгийн баруун гар талын зам бол босоо тэнхлэгийн мянганы зам. Харин тэр замын зүүн талд байгаа хэсэг газар бол өнөөх 12 орд бүхий амралт зугаалгын бүс. Маш сайхан талбайтай бүс юм. Энэ гүүр болон, энэ цэцэрлэг баригдах гэж байгаа тухай би гуравхан жилийн өмнө ЭНЭ бичлэгтээ мэдээлж байсан даа. Гэтэл одоо нэг дээр нь зогсоод, нөгөөхийг нь харж байна.

Харин хойшоо харахад нэг иймэрхүү төрхтэй. Хуучин Дарханы үзүүр харагдаж байна. Бас бүтээн байгуулалт, барилгажилт хийгдээд л байгаа бололтой.

Үнэхээр их цастай бас хүйтэн байсан шүү. Гүүрийг манаад байнгын хүн ажилладаг юм билээ.

Энэ их сайхан хийсэн бурхан байна билээ. Тэгэхдээ бас манайхан энэ сайхан бурхандаа элдэв тос, ус түрхэж халтардуулдагаа л больчихмоор санагддаг. Харин хаа сайгүй байдаг хадаг яндар, хийморийн дарцаг тийм ч их биш байгаа нь авууштай санагдсан.

Бас ийм нэг асар том очир байсан. Их л олон бэлгэдлийг өөртөө агуулсан шиг санагдсан. Нэг хийснийх бас ч гэж дориухан урт настай зүйл урласан нь их таалагдсан. Хэн ч харсан урлагийн бүтээл болсон байна билээ.

Ингээд харуй бүрий болж эхлэсэн мөн камер царцаж, би бээрч эхлэсэн тул бид гүүрээрээ дамжаад буцсан юм. Харин сүүлд авсан энэхүү "МӨРГӨЛ" гэдэг нэр өгчихөөд байгаа зураг маань их аятайхан болсон шиг санагдаж өөрт минь их тоогдоод байгаа.

Буух замдаа ахин нэг зураг авсан маань орчин үе, уламжлал хослосон зураг болсон шиг санагдсан тул та бүхэндээ сонирхуулж байна.

Оройдоо гүүрний гэрлүүд асан ихээ өнгө нэмдэг юм байна билээ. Ийм орой бас ийм хүйтэнд л дээр нь хүмүүс явж байгаа юм чинь урин дулаан цагт бол залуу хосуудын, жаргалтай хөгшдийн, жавхаатай хүүхдүүдийн хөл хөдөлгөөн тасардаггүй сайхан газар болсон нь мэдрэгдэж байлаа.

Бурхантай толгой, Морин хуурын цогцолбор, 12 ордны цэцэрлэгт хүрээлэн аль аль нь машин тэрэгний хөдөлгөөнөөс бүрэн хамгаалагдсан бөгөөд тухлан сууж, тайван ярилцаж, хүүхэд багачуудаа тоглуулах, хөгшид настнаа салхилуулах бүрэн боломжоор хангагдсан байгааг хэлэхэд таатай байна.

Энэ мэт сайхан зүйлс улам олширох болтугай.